De Moezel is voor bejaarden en iedere reis waar geen backpack en verre vlucht aan te pas komt, is een verspilling van mijn vakantiedagen. Als twintiger had ik nogal andere ideeën over vakantie dan nu, als moeder van 36. Ik ontdekte de Moezel juist als een beeldschone, unieke regio die zich ook nog eens perfect leent voor een familievakantie.
Zodra je het Moezeldal inrijdt, verandert het landschap direct. De weg volgt de rivier, die zich in scherpe bochten door het dal wringt. Aan beide kanten rijzen wijngaarden omhoog die opvallend steil zijn. Tussen die hoge hellingen liggen stadjes met vakwerkhuizen en kastelen die boven alles uitsteken. Afgewisseld met prachtige uitzichtpunten én opvallend veel kidsproof uitjes.
De Moezel bleek daarmee precies het tegenovergestelde van wat ik ooit als naïeve twintiger dacht. In dit artikel laten we je zien welke plekken en activiteiten je langs de Moezel niet wilt overslaan, zeker met kinderen, én waar je het beste kunt overnachten.
Waar ligt de Moezel precies?
De bron van de Moezel ligt in de Franse Vogezen bij het plaatsje Bussang. Vanaf daar stroomt de rivier eerst noordwaarts door Frankrijk, steekt daarna Luxemburg in en loopt vervolgens Duitsland binnen. Uiteindelijk eindigt de Moezel in Koblenz, waar hij uitmondt in de Rijn bij het Deutsches Eck.
In totaal is de Moezel ongeveer 544 kilometer lang. Toch draait het voor de meeste reizigers om een veel korter stuk. Het traject tussen Trier en Koblenz is zo’n 200 kilometer en vormt het bekendste deel. Hier vind je de steile wijngaarden, de scherpe bochten in de rivier en de dorpen die direct langs het water liggen.
Binnen dit traject heb je ook weer deelgebieden. De Mittelmosel, rond Bernkastel-Kues, staat bekend als het centrum van de wijnbouw. Hier liggen veel van de bekendste wijngaarden. Verder richting Cochem en Koblenz wordt het landschap iets ruiger en worden de bochten nog scherper.
Door de ligging dicht bij Nederland en de relatief korte reistijd is de Moezel een logische bestemming voor een korte vakantie of roadtrip. Je zit snel in een compleet ander landschap, zonder dat je ver hoeft te reizen.
Waar staat de Moezel om bekend?
De Moezel is beroemd om wijnbouw, een rivier vol scherpe bochten en stadjes die direct aan het water liggen. Kastelen op de heuvels en de korte reistijd vanuit Nederland maken het plaatje compleet.
De wijngaarden vallen meteen op zodra je het dal inrijdt. De hellingen liggen vol met druivenranken en lopen soms zo steil dat je je afvraagt hoe er gewerkt wordt. Dat gebeurt hier al sinds de Romeinse tijd, rond het jaar 200. Riesling is de belangrijkste druif. Door de leisteenbodem en het koele klimaat krijgen de wijnen hun frisse en minerale karakter. Bij Bremm ligt de Calmont, waar de helling zo steil is dat veel werk nog met de hand gebeurt.
De rivier zelf bepaalt hoe het landschap eruitziet. De Moezel slingert door het dal en maakt voortdurend brede lussen. Je rijdt een stuk en kijkt ineens tegen een compleet andere bocht aan. Vanaf hoger gelegen punten zie je hoe de rivier zich door het landschap vouwt, vaak omringd door wijngaarden.
Op de heuvels langs die bochten staan kastelen en burchten. Die werden in de middeleeuwen gebouwd om de rivier en de handel te controleren. Ze liggen bijna altijd op strategische plekken, hoog boven het water. Daardoor vallen ze direct op, zelfs van grote afstand.
Tussen de wijngaarden liggen compacte historische stadjes met een lange geschiedenis. In Moezel-bezienswaardigheden als Bernkastel-Kues en Cochem loop je langs vakwerkhuizen uit de vijftiende tot en zeventiende eeuw. De centra zijn klein en sluiten direct aan op de rivier, waardoor je alles makkelijk te voet verkent.
De ligging maakt het gebied extra aantrekkelijk. Vanuit Nederland rijd je in een paar uur naar het Moezeldal. Je komt uit in een landschap dat totaal anders aanvoelt, met hoogteverschillen, wijnvelden en historische plaatsen dicht bij elkaar.
Overnachten in de Moezel-regio
Waar je overnacht in de Moezel bepaalt echt hoe je trip aanvoelt. Je kiest in de basis tussen een plek aan de rivier of juist hoger tussen de wijngaarden. Zit je in een stadje aan het water, zoals Cochem of Bernkastel-Kues, dan stap je de deur uit en sta je meteen in het centrum. Je loopt zo langs de Moezel, schuift aan bij een restaurant en hoeft ’s avonds nergens meer heen. Alles speelt zich daar af, op loopafstand.
Ga je juist de hoogte en de natuur in, dan verandert het beeld. Je zit rustiger, hebt meer ruimte en kijkt uit over het dal. De rivier zie je van boven door het landschap slingeren en de wijngaarden liggen letterlijk voor je neus. Je pakt wel vaker de auto, maar daar krijg je dat uitzicht en de rust voor terug.
Familiepark Landal Sonnenberg
Wij kozen tijdens onze midweek Moezel voor Landal Park Sonnenberg, dus duidelijk voor die tweede optie. We zaten in een knus zespersoonshuisje met onze twee kinderen en familie. Door de ligging op de heuvel merk je meteen het verschil. Je kijkt over andere huisjes heen en hebt prachtig vrij uitzicht over de natuur. Het park voelt daardoor heel open en niet dicht op elkaar gebouwd. Loop je naar de rand van het park bij het hertenkamp, dan kijk je uit over het Moezeldal.
Voor onze kinderen is er bovendien echt ontzettend veel te doen zelf. Tijdens een regendag bleven we gewoon op het park. Even naar het grote zwembad, daarna een potje bowlen en afsluiten in de giga binnenspeeltuin. Je hoeft je hier met kindjes niet te vervelen, ook niet als het weer tegenzit.
Voor een (mini)vakantie met kinderen en familie werkt dit perfect. Je zit hier rustig, hebt ruimte om je heen en genoeg te doen op loopafstand. Tegelijk zit je zo weer beneden in het dal voor uitstapjes langs de Moezel.
Toeristische kaart van de Moezel
Leukste Moezel-bezienswaardigheden
#1 Bernkastel-Kues
Het pittoreske Bernkastel-Kues ligt precies in een bocht van de Moezel. Zodra je het centrum inloopt, zit je meteen tussen de sprookjesachtige vakwerkhuizen. Veel gebouwen komen uit de vijftiende, zestiende en zeventiende eeuw. Ze staan dicht op elkaar en leunen soms licht voorover. Op het marktplein staat het Rathaus uit 1608, een van de bekendste gebouwen van de stad.
De ligging aan de rivier maakte Bernkastel al vroeg belangrijk voor wijnhandel. Wijn uit de omliggende heuvels werd hier verzameld en verder vervoerd. Dat zie je nog steeds terug in het landschap. De hellingen rondom de stad zijn volledig gevuld met wijngaarden. De riesling uit deze streek behoort tot de bekendste van Duitsland.
Aan de overkant van de rivier ligt Kues. Dit deel ontwikkelde zich anders en voelt rustiger. Loop je in Bernkastel omhoog de heuvel op, dan kom je bij Burg Landshut. Dit kasteel werd in de dertiende eeuw gebouwd als machtsbasis van de aartsbisschoppen van Trier. In 1692 ging een groot deel verloren door brand. De ruïne ligt boven de stad en heeft een prachtig uitzicht over Bernkastel-Kues in het dal.
Je hebt hier geen lange afstanden, want het dorpje is piepklein. Binnen korte tijd loop je van het marktplein naar de rivier en daarna de heuvel op.
#2 Toeren langs de Moezel
Rijden langs de Moezel voelt nooit rechttoe rechtaan. De rivier slingert continu en de weg volgt dat ritme. Je rijdt een bocht om en krijgt direct een ander uitzicht. Dan weer zit je dicht op het water, even later kijk je vanaf de helling over het dal.
Langs de rivier lopen de Bundesstraße 53 en 49. Dit zijn de hoofdwegen die de dorpen met elkaar verbinden. Je rijdt hier vaak door oude kernen waar de weg smal wordt en langs huizen en kleine pleinen loopt. Dit zijn routes die al eeuwen gebruikt worden voor vervoer van wijn en goederen.
Wil je overzicht, dan ga je de hoogte in. De wegen door de wijngaarden laten goed zien hoe steil het gebied is. Op sommige plekken loopt de helling op tot meer dan zestig procent. Dat maakt werken in deze wijngaarden zwaar en grotendeels handmatig.
Onderweg kom je voortdurend kleine stops tegen. Uitzichtpunten liggen vaak net boven de weg. Dorpen liggen dicht op elkaar. Je stapt uit, kijkt rond en rijdt weer door naar de volgende plek. De wegen zijn niet breed en parkeren is soms beperkt, vooral bij populaire uitzichtpunten.
#3 Uitzichtpunten over de Moezel
De Moezel draait continu door het landschap. Dat zie je pas goed vanaf boven. Verspreid langs de rivier liggen tientallen uitzichtpunten waar je direct zicht hebt op de bochten, dorpen en wijngaarden. Dit soort punten worden vaak aangeduid als Panoramablick of Aussichtspunkt.
Veel uitzichtpunten liggen net boven de dorpen. Je rijdt een stukje omhoog of loopt een kort pad en staat direct boven het dal. Dat hoogteverschil is kenmerkend voor de Moezel. Het dal is smal en de hellingen zijn steil, waardoor je snel overzicht hebt zonder lange wandelingen.
Een bekend voorbeeld ligt bij Bremm, waar je uitkijkt over de Moselschleife. Vanaf hier zie je hoe de rivier een scherpe lus maakt en bijna terugloopt in zichzelf. De wijngaarden volgen die vorm en liggen strak tegen de hellingen aan. Voor een vergelijkbare ervaring gingen wij naar het Panoramablick bij Piesport en Minheim, waar de rivier een prachtige lus maakte.
Vrijwel elk dorp heeft wel een eigen uitzichtpunt. Ze staan vaak aangegeven met borden en hebben kleine parkeerplaatsen. Daardoor combineer je ze makkelijk tijdens een rit langs de Moezel.
#4 Burg Eltz
De beroemde Burg Eltz ligt niet direct aan de Moezel, maar in een zijdal bij de rivier de Elzbach. Juist die afgelegen ligging zorgt ervoor dat het kasteel volledig intact is gebleven. Het werd gebouwd in de twaalfde eeuw en is nooit verwoest of ingenomen.
Het kasteel heeft een dramatische ligging op een rots die aan drie kanten wordt omringd door bos en water. De plek was natuurlijk strategisch gekozen. Vanuit hier controleerde men handelsroutes in de regio. In tegenstelling tot veel andere kastelen in de Moezel is Burg Eltz altijd in bezit gebleven van dezelfde familie. Tot op de dag van vandaag! Dat maakt het een van de best bewaarde kastelen van Duitsland.
Het complex bestaat uit meerdere delen die in verschillende periodes zijn gebouwd. Je ziet duidelijk verschillen in bouwstijl tussen de middeleeuwse torens en latere uitbreidingen. Binnen vind je originele kamers, meubels en kunstvoorwerpen die teruggaan tot de middeleeuwen.
Burg Eltz ligt niet aan een doorgaande weg. Je bereikt het via een wandelpad vanaf de parkeerplaats. Die route duurt ongeveer twintig tot dertig minuten en loopt door het bos. Vanaf ons verblijf bij Landal Sonnenberg is het stiekem nog best een stuk rijden naar Burg Eltz; ik bezocht het daarom zelf liever toch een andere keer.
#5 De Moezel-wijngaarden
De Moezelregio draait natuurlijk om wijnbouw. Dat wisten we van tevoren natuurlijk, maar we waren alsnog ontzettend onder de indruk van de omvang ervan. Vrijwel elke helling is beplant met druivenranken. De wijnbouw gaat helemaal terug tot de Romeinse tijd. Rond het jaar 200 brachten de Romeinen de eerste wijnstokken naar dit gebied en legden ze terrassen aan op de steile hellingen.
De bekendste druif in de Moezel is riesling. Deze druif groeit goed op de leisteenbodem die hier veel voorkomt. Leisteen houdt warmte vast en zorgt voor een lang groeiseizoen. Dat geeft de wijn zijn kenmerkende frisse zuren en minerale smaak. Veel wijngaarden liggen op hellingen die volledig op de zon zijn gericht, wat belangrijk is in dit relatief koele klimaat.
De indeling van de wijngaarden is door de eeuwen heen nauwelijks veranderd. Veel percelen zijn klein en verdeeld over verschillende eigenaren. Dit komt doordat grond generaties lang is opgesplitst via erfenissen. Daardoor zie je een lappendeken van smalle stroken langs de hellingen.
Een van de meest iconische wijnplekken is de Calmont bij Bremm. Dit is de steilste wijngaard van Europa, met hellingen tot ongeveer vijfenzestig graden. Machines kunnen hier nauwelijks werken. Veel werk gebeurt nog met de hand, vaak met behulp van kabelsystemen. Dit maakt de wijnbouw hier arbeidsintensief en kleinschalig.
Langs de Moezel kom je overal wijnhuizen en proeflokalen tegen. Zoek op Google Maps naar ‘weingut’ en je kaart vult zich met resultaten. Vaak zijn dit familiebedrijven die al generaties bestaan. Je kunt hier direct proeven en kopen, vaak zonder reservering. Veel producenten verkopen alleen lokaal, wat de regio interessant maakt voor liefhebbers die iets anders zoeken dan massaproductie.
#6 Geierlay-hangbrug
De Geierlay-hangbrug is een van de meest iconische bezienswaardigheden in de regio. De brug ligt niet direct aan de Moezel, maar wel dichtbij genoeg om makkelijk mee te pakken. Je vindt de brug bij Mörsdorf, midden in een bosrijk gebied. Vanaf de parkeerplaats loop je er in ongeveer twintig tot dertig minuten naartoe.
De brug zelf is 360 meter lang en hangt op zo’n 100 meter hoogte boven het dal. Sinds de opening in 2015 is het een van de bekendste attracties in de regio geworden. Het ontwerp is gebaseerd op hangbruggen uit Nepalese berggebieden, met stalen kabels en een smal loopgedeelte.
Het uitzicht is anders dan langs de Moezel. Je kijkt hier niet uit over wijngaarden, maar over een dicht bebost dal. Juist dat contrast maakt het een leuke afwisseling als je al een paar dagen langs de rivier zit.
#7 Cochem
Cochem zie je al van afstand liggen. De Reichsburg staat hoog boven de stad en domineert het stadsbeeld. Dit kasteel werd rond het jaar 1000 gebouwd en had een duidelijke functie: controle over de Moezel en de handel op de rivier. In 1689 werd het verwoest door Franse troepen. Pas in de negentiende eeuw is het opnieuw opgebouwd, in een stijl die bewust middeleeuws en dus veel ouder oogt.
De stad is nog net zo compact en pittoresk als in vroegere tijden. Smalle straten, vakwerkhuizen en kleine pleinen volgen elkaar snel op. Langs de kade zie je boten aanleggen en heb je zicht op de wijngaarden aan de overkant. Die combinatie van water, stad en hoogteverschil is precies zo typerend voor Cochem.
Wat minder zichtbaar is, ligt onder de grond. In 1962 werd hier een bunker gebouwd door de Duitse Bundesbank. Hier lag een geheime voorraad noodgeld klaar voor het geval de economie zou instorten. Die bunker is nu te bezoeken en laat een heel andere kant van Cochem zien dan je boven de grond ervaart. Zelf ben ik hier nog niet geweest, maar dit staat hoog op mijn wishlist! De tours zijn helaas wel alleen in het Duits.
#8 Rodelbaan Triolago
Bij Riol, net boven Trier, vind je een van de leukste kidsuitjes aan de Moezel. Hier ligt de rodelbaan van Triolago, boven op een heuvel naast een sowieso al ontzettend leuk recreatiegebied. Je gaat eerst omhoog en daarna begint de rit naar beneden.
Je zit in een karretje op een rails en bepaalt zelf hoe snel je gaat. Trek je de hendel los, dan pak je snelheid in de bochten en afdalingen. Rem je af, dan neem je het rustiger en kijk je meer om je heen. De baan is ruim een kilometer lang en tijdens je rit kijk je uit over het Moezeldal.
Triolago zelf is opgezet als recreatiegebied. Je vindt hier ook een meer, wandelroutes en andere activiteiten. Daardoor kun je hier makkelijker wat langer blijven in plaats van alleen één rit te doen en weer door te gaan. Helaas is de rodelbaan niet het hele jaar door geopend; pas vanaf april.
#9 Boottocht over de Moezel
Een boottocht is natuurlijk een niet te missen activiteit in een gebied dat wordt gedomineerd door een rivier. Vanaf verschillende punten wordt dit aangeboden. Je kunt opstappen in plaatsen als Cochem, Bernkastel-Kues en Trier. Sommige tochten duren een uur, andere brengen je van de ene stad naar de andere. Vaak kun je binnen zitten of buiten op het dek.
De Moezel werd al eeuwen gebruikt voor transport. Wijn ging per schip van dorp naar stad. Tegenwoordig zijn het vooral rondvaarten, maar je volgt nog steeds dezelfde route. Je vaart langs oude kades, kleine aanlegplaatsen en steden die direct aan het water zijn gebouwd.
#10 Calmont Klettersteig en Ritsch Klettersteig
Bij Bremm zie je de Calmont al liggen vanaf de weg. Een steile wand vol wijngaarden die bijna recht omhoog lijkt te gaan. Dit staat bekend als de steilste wijngaard ter wereld en daar loopt een avontuurlijke route doorheen. De Calmont Klettersteig volgt smalle paden, trappen en zelfs stukken met staalkabels.
Je klimt hier eigenlijk meer dan dat je wandelt. Tussen de klimstukken door loop je langs druivenranken en lage muurtjes. Dit zijn paden die vroeger door wijnboeren werden gebruikt. Zij deden dit dagelijks, vaak met gereedschap en manden. Hoe hoger je komt, hoe beter je de Moselschleife bij Bremm ziet liggen. De rivier maakt hier een scherpe lus en vanaf de helling kijk je er recht op.
Vind je dit net te intens, dan ligt iets verderop de Ritsch Klettersteig. Deze route is rustiger. Minder klimmen, meer lopen. Je zit nog steeds op een prachtige Moezel-helling en hebt vergelijkbare uitzichten, maar het tempo ligt lager en de route is toegankelijker.
#11 Trier
Trier vonden wij net wat anders dan de rest van de Moezel. Je komt uit de wijngaarden en dorpen en rijdt ineens een stad in met een geschiedenis die meer dan tweeduizend jaar teruggaat. Rond het jaar 16 voor Christus stichtten de Romeinen hier een stad die uitgroeide tot een van de belangrijkste plekken in hun rijk.
Die Romeinse oorsprong zie je nog overal terug. De Porta Nigra staat nog steeds overeind en vormt een van de best bewaarde Romeinse stadspoorten ten noorden van de Alpen. Verderop in de stad liggen de resten van de Kaiserthermen en het amfitheater, waar vroeger duizenden Romeinen samenkwamen.
Tussen die Romeinse gebouwen door loopt het huidige stadsleven gewoon door. Je gaat van oude ruïnes naar gezellige pleinen, winkels en terrassen. De imposante Dom van Trier is ook niet te missen. Die werd al in de vierde eeuw gebouwd en daarna steeds verder uitgebreid. Vergeet niet om ook de mooie kloostertuin te bezoeken. Naast de dom staat de Liebfrauenkirche, een van de oudste gotische kerken van Duitsland.
De omgeving van Trier is iets opener dan je misschien gewend bent van de Moezel. Minder steile hellingen direct in de stad, maar de rivier ligt er nog steeds en de wijngaarden beginnen net buiten het centrum weer. Al met al vonden wij Trier niet de charme hebben van een dorpje als Bernkastel, maar alsnog een ontzettend leuke stop vanuit ons Landal-park.
Wij verbleven op uitnodiging bij Landal Sonnenberg.
