Diever is een van de meest pittoreske dorpen van Drenthe en ligt precies tussen twee nationale parken in: het Drents-Friese Wold en het Dwingelderveld. Daardoor zit je hier midden in een adembenemend landschap van bos, heide en stuifzand.
Met een karakteristieke dorpskern, gezellige terrassen, bijzondere historische plekken en veel natuur is dit met recht een populaire vakantiebestemming in het noorden. Van een onderduikershol uit de Tweede Wereldoorlog tot een hunebed en van uitkijktorens tot schaapskooien, als locals weten wij precies welke plekken de moeite waard zijn.
In dit artikel vind je onze insider tips voor de belangrijkste bezienswaardigheden, leukste uitjes en meest bijzondere plekken voor jouw vakantie in Diever.
Waar te verblijven in Diever
In Diever en directe omgeving zit je goed als je midden in de natuur wilt overnachten. Een van de bekendste plekken is Camping Diever, direct aan het Drents-Friese Wold. Je vindt hier kampeerplekken en unieke accommodaties, zoals een iglo en een Boomhut XXL. Heel bijzonder: op het terrein lopen heel veel konijntjes rond. Vanaf de camping loop of fiets je zo het bos in.
Aan de rand van Diever ligt ook Landgoed ’t Wildryck. Dit park heeft ruime huizen en bungalows en ligt midden in het Drents-Friese Wold. Je hebt hier onder andere een binnenzwembad en veel groen om je heen. Dit is een fijne optie als je iets meer comfort zoekt, maar wel midden in de natuur wilt zitten.
Ook RCN de Noordster in Dwingeloo is populair. Dit park ligt direct naast het Dwingelderveld en biedt meer faciliteiten, zoals (binnen)speeltuinen en een buitenzwembad. Daardoor is het vooral een aanrader als je met kinderen reist.
Zoek je iets kleinschaligers, dan zijn er meerdere B&B’s in en rond Diever. Veel daarvan zitten in verbouwde boerderijen of vrijstaande huizen. Denk aan B&B Diever, Landhotel Diever, B&B Aangenaam en Burgers & Buitenlui.
In het hoogseizoen zit veel snel vol, dus op tijd boeken is hier aan te raden.
Leukste dingen om te doen in Diever
#1 De Brink van Diever
De Brink van Diever is het oude dorpshart. Alles komt hier samen: de kerk, oude bestuursgebouwen en de typische structuur van een klassiek Drents esdorp. Eeuwenoude rietgedekte boerderijen stonden hier vanoudsher in een knusse kring rond een grasveld vol eiken, de brink, omringd door hooggelegen akkers aan de ene zijde en uitgestrekte grasvelden aan de andere.
De Pancratiuskerk midden op de brink valt hier natuurlijk direct op. De oudste delen gaan terug tot de elfde of twaalfde eeuw. In de veertiende eeuw werd het koor gebouwd en in de zestiende eeuw kwamen de zijbeuken erbij. Het is een van de oudste kerken van Drenthe. Tijdens een Monumentendag heb ik het verder vrij sobere interieur van de kerk ook eens van binnen gezien.
Als je rondkijkt, zie je ook het oude raadhuis en het Schultehuis. Dat laatste was vroeger de plek waar de lokale bestuurder zat. Je loopt hier dus letterlijk door het bestuurlijke centrum van vroeger. Ook vind je er twee terrassen en een snackbar, waar in de zomer veel fietsers een softijsje halen om die op de brink op te eten.
Shoptip: rondom de Brink vind je ook de leukste winkeltjes van Diever. Onze favorieten? By Wemke voor mooie stenen en hobbymaterialen, Wereldwinkel voor souvenirs en accessoires en Bij Hare Majesteit voor servies en accessoires.
#2 Shakespearetheater Diever
Het Shakespearetheater is waar Diever echt om bekend staat in Drenthe. Sinds 1946 worden hier elk jaar toneelstukken van Shakespeare gespeeld. Die traditie begon vlak na de oorlog met een kleine toneelgroep, opgericht door dokter Dirk Broekema.
De eerste voorstellingen waren simpel. Een podium van zand, geen vaste tribune en midden in het bos. Juist dat idee is gebleven, ook al is het theater inmiddels meer professioneel opgezet. Je zit nog steeds buiten, omringd door bomen, terwijl het langzaam donker wordt tijdens de voorstelling.
Het theater trekt elk jaar duizenden bezoekers. Daarmee is het uitgegroeid tot een bekende trekpleister in Nederland. Als je wilt gaan, regel je het best vooraf kaarten. In de zomer zijn veel avonden snel vol. De ligging in het bos maakt het bezoek net even anders dan een gewone theateravond.
#3 Hunebed D52
Hunebed D52 ligt aan de rand van Diever en is een van de oudste plekken die je hier kunt bezoeken. Het werd gebouwd tussen 3400 en 3050 voor Christus door de Trechterbekercultuur en diende als grafkamer.
Het hunebed is ongeveer 14,5 meter lang en 4,8 meter breed. Je ziet veertien draagstenen en zes dekstenen. De constructie is nog goed herkenbaar, waardoor je meteen ziet hoe zo’n graf is opgebouwd. Wat dit hunebed interessant maakt, is het verhaal ervan door de geschiedenis heen. In de negentiende eeuw lag het deels onder een schuur op een akker. Pas in 1871 werd het terrein aangekocht en begon men met herstel. Daarna is het meerdere keren gerestaureerd.
Je kunt er gewoon naartoe lopen zonder entree of afzetting. Het ligt bovendien in een rustige omgeving, waardoor je het makkelijk combineert met een korte wandeling vanuit Diever.
#4 OERmuseum Diever
Het OERmuseum in Diever sluit goed aan op een bezoek aan het hunebed. Hier duik je verder de prehistorie in en krijg je meer context bij wat je buiten hebt gezien. Het kleine dorpsmuseum richt zich vooral op de periode van de ijstijden en de eerste bewoners van Drenthe.
Binnen zie je vondsten uit de regio, zoals vuurstenen werktuigen en gebruiksvoorwerpen. Ook wordt uitgelegd hoe het landschap van Drenthe is ontstaan. Denk aan keien, zandverstuivingen en de invloed van het landijs. Dat helpt om het Drents-Friese Wold en de hunebedden beter te begrijpen.
Het museum ligt in het centrum van Diever aan de brink en is klein genoeg om in een uurtje te bekijken.
#5 Onderduikershol De Wigwam
Het Onderduikershol De Wigwam ligt verstopt in het bos van Berkenheuvel, net buiten Diever. Je loopt er zo langs als je het niet weet, maar geen zorgen want er staan veel bordjes in de regio die je de weg wijzen naar deze bezienswaardigheid. In de winter van 1943-1944 groef de knokploeg van Diever hier een schuilplaats uit in een zandheuvel. De wanden en het plafond werden verstevigd met dennenstammen en daarna weer netjes weggewerkt onder het zand.
De naam ‘De Wigwam’ komt van een van de verzetsleden die veel indianenverhalen las. Vanuit deze plek werden illegale activiteiten uitgevoerd en zaten onderduikers verborgen. Ook geallieerde piloten vonden hier tijdelijk onderdak. Op 22 november 1944 werd de schuilplaats verraden. Duitse troepen vielen het hol aan en vernietigden het met een handgranaat. De vier aanwezige verzetsstrijders kwamen daarbij om.
Na de oorlog werd het hol al snel hersteld. Door de vele bezoekers volgden restauraties in 1954 en 1994. Daarbij is het oorspronkelijke houten binnenwerk vervangen door beton, zodat het beter behouden blijft. Naast het hol ligt een gedenksteen voor de omgekomen verzetsstrijders.
#6 De Eendenvijver
De Eendenvijver ligt op loopafstand van het centrum van Diever en is een vrij eenvoudige, maar bekende plek in het dorp. Het is een kleine vijver in een groene omgeving waar je makkelijk even langsloopt tijdens een wandeling.
De naam zegt het al: je ziet hier ontzettend veel eenden en andere watervogels, inclusief hokken en huisjes waar die wonen. Daardoor is het een plek waar vooral gezinnen zoals wij graag even stoppen. We maken een rondje rond de vijver, kijken naar de ganzen en eenden en spelen even bij de houten boomstammen, waarvan eentje is uitgesneden als een krokodil.
#7 De zomermarkten en braderieën
In de zomer verandert Diever even van rustig brinkdorp naar een stuk levendiger plek. Zodra ons dorp uit zijn winterslaap komt, is er haast iedere week wel iets leuks. Rond de Brink en bij de Eendenvijver worden regelmatig markten en braderieën georganiseerd. Dat zijn geen grote stadsmarkten, maar juist kleinschalig en overzichtelijk. Soms is er ook een kermis op de parkeerplaats naast de Eendenvijver.
Je vindt er kramen met lokale producten, kleding, accessoires en eten. Vaak staan er ook foodtrucks of eetkraampjes waar je iets kunt halen. De sfeer is typisch dorps. Veel toeristen van de campings komen er even langs, wat het meteen wat drukker en gezelliger maakt dan normaal. Als je er net als wij vaker komt, zul je zien dat de kraampjes steeds dezelfde zijn, dus met een bezoekje heb je het ook wel gezien. Op de evenementenkalender kun je de data in de gaten houden.
#8 Nationaal Park Drents-Friese Wold
Het Drents-Friese Wold ligt direct naast Diever en is een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Nederland. Zoals je aan de naam al kunt afleiden, ligt het in zowel Drenthe als Friesland. Het gebied bestaat uit bos, heide en stuifzand, wat zorgt voor veel afwisseling.
Het is hier zo ontzettend rustig. Er zijn veel wandel- en fietspaden, maar het blijft er altijd rustig. Alleen tijdens het hoogseizoen kun je er vooral in de weekenden rekenen op veel vakantiegangers te fiets. Ook zelf maken wij graag fietstochten door dit uitgestrekte natuurgebied. Onderweg kom je veel picknicktafels en bankjes tegen om even een pauze te houden.
Favoriete plekken zijn het Doldersummerveld, schaapskooi Drents-Friese Wold en de Oude Willem. Een bekend deel is het Aekingerzand, ook wel de Kale Duinen genoemd. Dit is een groot stuifzandgebied dat er heel anders uitziet dan de rest van Drenthe. Verder kom je in het gebied bossen tegen die in de twintigste eeuw zijn aangeplant, maar inmiddels natuurlijk aanvoelen. In de bossen leven Schotse hooglanders Sayaguesa-runderen die we vaak tegenkomen, maar ook reetjes en konijnen spot je er veel.
Het Drents-Friese Wold is de belangrijkste reden waarom veel mensen naar Diever komen. Neem je wandelschoenen mee of huur in het dorp een fiets en ontdek dit prachtige nationaal park.
#9 Bosbergtoren
De Bosbergtoren ligt bij Appelscha, net tegen het Drents-Friese Wold aan, en is een van de plekken waar je de omgeving even van boven bekijkt. De toren is 33 meter hoog en staat op de Bosberg, waardoor je hier op het hoogste punt van Friesland staat.
Je moet eerst een stuk omhoog klimmen via de trap, maar dat hoort er een beetje bij. Eenmaal boven heb je vrij uitzicht over het bos, de heide en de zandverstuivingen in de verte. Bij helder weer kijk je echt ver weg, wat je beneden in het bos totaal niet hebt.
De toren zelf is vrij open en van staal gebouwd, waardoor je tijdens het klimmen al steeds meer van het uitzicht ziet. Dat maakt het leuker dan alleen het eindpunt boven. Voor kinderen is het vaak ook een fijne stop, juist omdat dat klimmen onderdeel wordt van het bezoek.
De Bosbergtoren ligt op een logische plek als je toch het Drents-Friese Wold in gaat. Je pakt ’m makkelijk mee tijdens een wandeling of fietstocht, zeker in combinatie met de Kale Duinen in de buurt.
#10 Dwingeloo
Dwingeloo ligt op korte afstand van Diever en is een absolute aanrader om te bezoeken. Net als Diever is het een brinkdorp, maar dan iets groter en bekender.
De grote groene brink met de Sint-Nicolaaskerk valt meteen op als je het dorp inloopt. Omringd door terrassen, restaurants en ijssalons en met een heel groot oppervlak is dit een van de grootste brinken die we in de regio hebben gezien. Zeker bij mooi weer zit het hier vaak vol met fietsers en wandelaars uit de omgeving.
Een persoonlijke favoriet in Dwingeloo? Kringloop De Oude Liefde, wat niet een saaie kringloophal is, maar een knusse en heel leuk aangeklede winkel met snuisterijen en moois.
Wat Dwingeloo extra interessant maakt, is dat het ook een goede uitvalsbasis is richting het Nationaal Park Dwingelderveld. Veel routes starten hier of komen erlangs.
#11 Nationaal Park Dwingelderveld
Het Dwingelderveld ligt iets verder van Diever dan het Drents-Friese Wold, maar wordt vaak in dezelfde adem genoemd. Het is het grootste natte heidegebied van West-Europa en ziet er daardoor anders uit dan de bossen rond Diever.
Je loopt hier vooral over open heidevelden, langs vennen en natte stukken natuur. In de late zomer kleurt het gebied paars als de heide bloeit. Het landschap is weids en open, waardoor je hier verder kunt kijken dan in het bos. Door de bossen en over de velden lopen allerlei fiets- en wandelpaden.
In het gebied ligt ook de schaapskooi bij Ruinen, waar wij vaak een stop maken als we hier komen. Hier vertrekt dagelijks een kudde schapen de heide op, wat nog steeds wordt gebruikt voor natuurbeheer. Houd op de officiële website de terugkomsttijden in de gaten, zodat je er kunt zijn als de schapen eind van de dag terugkeren. Er staat een uitkijktoren met mooi uitzicht oer het heideveld, waar je de schapen goed ziet naderen.
Daarnaast is er OERRR speelnatuur, een plek waar kinderen vrij kunnen spelen in de natuur met water, zand en hout. Niet-leden betalen €1,50 entree.
#12 Landgoed Oldengaerde
Landgoed Oldengaerde ligt net buiten Dwingeloo en is een van de best bewaarde havezaten van Drenthe. Het huidige huis dateert uit 1717 en werd gebouwd in opdracht van de familie Van Dongen. Daarmee is het een van de weinige plekken in de omgeving waar je echt een landgoed met historie ziet.
Het landhuis zelf is niet altijd van binnen te bezoeken, maar er worden regelmatig gratis rondleidingen gegeven. Ook de tuin is een mooi aangelegd landschap met lanen, grachten en zichtlijnen die bewust zijn ontworpen. Rond het huis liggen tuinen en bospercelen die in de loop van de tijd zijn aangepast, maar de structuur van het landgoed is grotendeels intact gebleven. Daardoor krijg je nog steeds een goed beeld van hoe dit soort buitenplaatsen in de achttiende eeuw functioneerden.
Het landgoed ligt op korte afstand van Dwingeloo en is makkelijk te combineren met een bezoek aan het dorp of het Dwingelderveld.
#13 Het Blauwe Meer
Het Blauwe Meer ligt bij Hoogersmilde, op korte afstand van Diever, en staat bekend om de heldere blauwe kleur van het water. Het meer is ontstaan door zandwinning en heeft daardoor steile oevers en diep water. Juist die combinatie zorgt voor de opvallende kleur. Overigens zie je die misschien nog wel het beste vanuit de lucht en vonden wij persoonlijk de diepblauwe kleur van de foto’s in werkelijkheid minder goed zichtbaar.
Rond het meer ligt een zandstrand waar je kunt zitten of liggen. In de zomer wordt hier veel gezwommen en is het een populaire plek voor een warme dag. Vooral gezinnen en dagjesmensen weten het goed te vinden, waardoor het op zonnige dagen behoorlijk druk kan worden. In de zomermaanden betalen bezoekers die niet lid zijn van Natuurmonumenten € 3,50 entree per persoon.
Er zijn voorzieningen zoals een kiosk en toiletten, wat het makkelijk maakt om hier wat langer te blijven. Buiten het hoogseizoen is het er een stuk rustiger en kun je er ook gewoon even wandelen of rondkijken.
#14 Holtingerveld en Hunebed D53
Het Holtingerveld ligt bij Havelte en heeft een ander karakter dan de bossen rond Diever. Je vindt hier heide, open vlaktes en verspreide bosstukken. Ook liggen er grote zwerfkeien in het landschap. In de zomermaanden graast hier een kudde schapen, die je tijdens het lammerseizoen ook bij de schaapskooi kunt bekijken. Er grazen bovendien Schotse hooglanders.
Een bekende trekpleisters is Hunebed D53 midden in dit gebied. Dit is het op één na grootste hunebed van Nederland. Het ligt dicht bij de weg, waardoor je er makkelijk naartoe loopt. Door het formaat krijg je hier een goed beeld van hoe indrukwekkend deze grafmonumenten eigenlijk zijn. Niet ver ernaast ligt ook het kleinere Hunebed D54.
Het gebied heeft ook een duidelijke geschiedenis uit de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers legden hier een vliegveld aan. Resten daarvan zijn nog steeds zichtbaar.
#15 Museum Miramar
Museum Miramar ligt in Vledder en draait officieel om schelpen en zeedieren, maar het verhaal van oprichtster Jeanne Warners vonden wij eigenlijk het meest interessant. Deze markante dame reisde jarenlang de wereld over en verzamelde overal schelpen en zeedieren die ze zelf vond.
Jeanne Warners werd geboren in 1898 en trok al op jonge leeftijd de wereld in. Ze woonde onder andere in Nederlands-Indië en reisde veel langs tropische kustgebieden. Daar begon ze met het verzamelen van schelpen. Niet als wetenschapper, maar vanuit pure interesse en nieuwsgierigheid. Door de jaren heen groeide haar collectie uit tot duizenden stukken.
Na haar terugkeer naar Nederland besloot ze haar verzameling open te stellen voor publiek. In 1969 opende ze Museum Miramar. Vrijwel alles wat je binnen ziet, komt dus direct uit haar eigen reizen. Dat maakt het persoonlijker dan een standaard museumcollectie.
Het museum zelf is niet groot en je loopt er vrij snel doorheen. Juist daarom is het verhaal achter de collectie belangrijk. Als je dat meeneemt, kijk je anders naar wat er ligt en wordt het bezoek nog interessanter.
#16 De Proefkolonie
De Proefkolonie in Frederiksoord ligt op korte afstand van Diever en vertelt een heel bijzonder stuk Nederlandse geschiedenis. Hier begon in 1818 een sociaal experiment waarbij arme gezinnen uit de steden een nieuwe start kregen op het platteland. Ze kregen een huisje, een stukje land en moesten zichzelf onderhouden.
Dit initiatief kwam van de Maatschappij van Weldadigheid. Het idee was om armoede te bestrijden door mensen structuur en werk te geven. In Frederiksoord werd dat voor het eerst opgezet, later volgden andere koloniën zoals Willemsoord en Wilhelminaoord.
Als je hier rondloopt, zie je nog steeds de rechte lanen en de karakteristieke koloniehuisjes. Het gebied heeft een duidelijke opzet, die bewust zo is ontworpen. Inmiddels staat de Koloniën van Weldadigheid op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Een museum vertelt meer over het verhaal van de Proefkolonie.
Vlakbij ligt ook het Gevangenismuseum in Veenhuizen. Dat sluit goed aan op het verhaal van de koloniën, omdat daar later strafkoloniën ontstonden. Samen geeft dit een inkijkje in hoe men in de negentiende eeuw met armoede en discipline omging.
#17 Uitkijktoren De Zeven bij Fochteloerveen
Uitkijktoren De Zeven ligt aan de rand van het Fochteloerveen, een uitgestrekt hoogveengebied op de grens van Drenthe en Friesland. De toren is gebouwd in 2013 en is ongeveer 24 meter hoog. Via een lange trap klim je naar boven. Maar het meest markant is natuurlijk niet het uitzicht, maar de toren zelf. Zoals de naam al doet vermoeden, is deze unieke uitkijktoren gebouwd in de vorm van een zeven.
Eenmaal boven heb je vrij uitzicht over het veen. Dat landschap is anders dan de rest van de omgeving van Diever. Je ziet open vlaktes, water en begroeiing die laag blijft. Daardoor kun je hier ver kijken, zeker bij helder weer.
Het Fochteloerveen is een van de laatste stukken levend hoogveen in Nederland. Dat maakt het ecologisch waardevol. In het gebied leven ook bijzondere vogels, zoals kraanvogels. Met een beetje geluk zie of hoor je ze tijdens je bezoek.
#18 De Kale Duinen bij Aekingerzand
De Kale Duinen, ook wel het Aekingerzand genoemd, liggen in het Drents-Friese Wold en vormen een van de meest opvallende landschappen in de omgeving van Diever. In plaats van bos of heide loop je hier door een open stuifzandgebied.
Het zand kan hier vrij bewegen door wind en weersinvloeden. Daardoor verandert het landschap langzaam en blijft het open. Dat geeft een heel ander beeld dan de rest van het natuurgebied.
Je kunt hier vrij rondlopen, zonder vaste paden. Dat maakt het gebied anders dan de meeste natuurgebieden in Nederland. Vooral bij mooi weer is het een fijne plek om even rond te dwalen.
