IJsland is het enige land in Europa waar de grond letterlijk nog wordt gemaakt. De Noord-Amerikaanse en Euraziatische platen trekken daar ondergronds keihard aan elkaar met zo’n twee centimeter per jaar. Het resultaat? 32 actieve vulkaansystemen en gemiddeld elke vijf jaar een uitbarsting. Complete zwarte lavavelden die je om je heen ziet, waren een paar jaar geleden nog vloeibaar. Op het schiereiland Reykjanes ging het tussen 2021 en 2024 zo vaak los, dat je de rode gloed soms gewoon vanaf de landingsbaan van het vliegveld kon zien.
Toen ik er rondreisde, was ik echt zó onder de indruk van hoe uniek de natuur hier is. IJsland hoort wat mij betreft echt op je bucketlist. Wil je nou zelf échte vulkanen zien (en niet alleen de foto’s in de giftshop van de Blue Lagoon)? Hier zijn 10 vulkanen die je perfect in je route kunt fietsen, én hoe je er komt.
Hoe bezoek je de IJslandse vulkanen?
Met het openbaar vervoer kom je eigenlijk vrijwel nergens als je vulkanen wilt verkennen. Sommige, zoals Fagradalsfjall of Hekla, liggen op een uurtje of twee van Reykjavík en kun je prima als dagtrip doen. Andere vulkanen, zoals Askja, Laki of Krafla, liggen diep in de woeste Hooglanden of helemaal in het noorden. Daarvoor moet je echt lang rijden of heb je een auto voor F-wegen nodig. Natuurlijk kun je een dagtour boeken, maar dan zit je in een bus en bepalen zij het schema. Dat wil je liever niet in zo’n bizar mooi land.
Mijn tip: huur een camper en ga lekker zelf rijden. Je hebt alle vrijheid, bepaalt je eigen tempo en stopt onderweg bij elk borrelend modderpoeltje of verborgen krater die je ziet. Een camper lost ook meteen een belangrijk probleem op: slaapplekken in de wildernis zijn namelijk zeldzaam én de mooiste spots liggen vaak in the middle of nowhere.
Wil je echt naar Askja of Laki? Dan móét je een 4×4 camper met daktent huren vanwege de F-wegen en rivieren die je moet oversteken. Zelf was ik op pad met een gewone 2WD camper. Ik heb die indrukwekkende maar heftige Hooglanden dus bewust overgeslagen. Maar geloof me: er bleven langs de ringweg nog meer dan genoeg waanzinnige plekken over om te ontdekken!
→ Lees alles over kamperen in IJsland, inclusief campingkaart
10 vulkanen die je niet mag missen
#1 Fagradalsfjall
De meest beroemde vulkaan van de laatste jaren en super makkelijk te bereiken vanaf het vliegveld. Fagradalsfjall ligt op het schiereiland Reykjanes, op ongeveer 40 minuten rijden van Keflavík. Ik had de gloeiende lava tijdens de uitbarstingen non-stop op het nieuws en mijn Instagram-feed voorbij zien komen, en ik was echt zó onder de indruk. In maart 2021 werd deze vulkaan namelijk wakker na 800 jaar slapen, en in 2022 en 2023 ging hij gewoon weer los. Dit trok tienduizenden avonturiers die naar de lava toe trokken. Op dit moment stroomt er even geen actieve lava, maar de zwarte velden zijn mega vers, begaanbaar en op sommige plekken voel je de warmte nog van de stenen afkomen. Parkeer op de officiële spot en loop route A of B. Ze zijn goed aangegeven en je bent in 1,5 tot 2 uur heen en terug.
#2 Eyjafjallajökull
Dit is de beruchte vulkaan die in april 2010 het complete vliegverkeer in Europa platlegde en ongeveer 10 miljoen vliegtuigpassagiers aan de grond hield. Ik weet nog heel goed dat deze vulkaan destijds constant op het nieuws was, ook al kon niemand buiten IJsland (en ikzelf nog altijd niet) de naam echt goed uitspreken. Hij ligt verstopt onder een dikke gletsjer in het zuiden, op zo’n twee uur rijden van Reykjavík aan de Ringweg 1. Je kunt de krater niet zomaar even beklimmen omdat een ijskap de krater bedekt. Wel vertelt het bezoekerscentrum Eyjafjallajökull Erupts bij de boerderij Þorvaldseyri het indrukwekkende verhaal van de uitbarsting vanuit het perspectief van het gezin wiens land volledig onder de as verdween. Perfect voor een tussenstop van een uurtje op weg naar Vík.
#3 Hekla
In de middeleeuwen dachten Europese monniken dat Hekla letterlijk de poort naar de hel was. Het is een van de meest actieve vulkanen van het eiland met meer dan 20 uitbarstingen sinds het jaar 874. Omdat de laatste keer alweer uit 2000 stamt, houden de IJslanders hem nog altijd scherp in de gaten. Je vindt hem op zo’n 90 minuten ten oosten van de hoofdstad, vlak naast de weg naar Landmannalaugar. Je kunt naar de top hiken als hij rustig is, maar onthoud wel: de status “niet actief” kan hier heel snel omslaan met heel weinig waarschuwing vooraf.
#4 Snæfellsjökull
Een prachtige vulkaan met een ijskap op het uiterste puntje van het schiereiland Snæfellsnes, op 2,5 uur vanaf Reykjavík. Jules Verne gebruikte deze plek in 1864 al in zijn beroemde boek Reis naar het middelpunt der aarde als ingang naar de onderwereld. Hij is al zo’n 1.800 jaar rustig, maar het omringende nationale park is een van de meest fotogenieke kuststroken van heel IJsland. Denk aan gitzwarte stranden, ruige lavavelden en de bekende Kirkjufell-berg ligt om de hoek.
#5 Katla
Katla ligt onder de Mýrdalsjökull-gletsjer, direct achter het dorpje Vík. Dit is een reus onder de vulkanen. Haar laatste grote klap was in 1918, dus ze is historisch gezien zwaar overtijd. De krater zelf ligt onder 700 meter ijs, maar vanuit Vík kun je een tour boeken naar de Katla Ice Cave. Het felle blauwe ijs gemixt met gitzwart vulkaanas is echt waanzinnig mooi en maakt dit een van de meest fotogenieke stops aan de zuidkust.
Tip: Wil je alvast helemaal in de vulkaansfeer komen? Kijk de Netflix-serie Katla voor je vertrekt. Ik vond hem heerlijk wegkijken en het brengt de ruige, filmische schoonheid van het IJslandse landschap perfect in beeld.
#6 Krafla
In het noorden, vlak bij het Mývatn-meer, ligt Krafla met de laatste uitbarsting in 1984. Als je hier rondloopt, voelt het echt alsof je op Mars bent geland. De Víti-krater is een prachtig rond gat gevuld met fel turquoise water en het naastgelegen Leirhnjúkur-lavaveld is op veel plekken nog flink warm. Leuk weetje: onderaan de vulkaan staat een werkende energiecentrale die stroom opwekt uit de warmte van de vulkaan. Meer IJslands wordt het niet.
#7 Askja
Diep, diep in de Hooglanden, ten noorden van de Vatnajökull-gletsjer, ligt Askja. Dit is een van de meest afgelegen en indrukwekkende plekken van IJsland. Het heeft een eigen Víti-krater (niet te verwarren met die van Krafla), waar je vroeger mocht zwemmen in het warme, zwavelhoudende water. Dit is momenteel helaas verboden vanwege het risico op aardverschuivingen, maar check altijd even de actuele regels ter plaatse. De klap in 1875 was zo bizar groot dat de halve IJslandse bevolking naar Noord-Amerika vluchtte. Om Askja te bereiken heb je echt F-wegen en een goede 4×4 nodig. Reken op een volle dag rijden vanaf de dichtstbijzijnde verharde weg.
#8 Þríhnúkagígur
Dit is uniek: de enige plek op aarde waar je met een open lift rechtstreeks een echte magmakamer in zakt. De vulkaan barstte ongeveer 4.000 jaar geleden uit en liep daarna als een soort badkuip helemaal leeg. Wat overblijft is een gigantische, kleurrijke holle ruimte zo groot als een kathedraal. De “Inside the Volcano”-tour is geopend van mei tot oktober. Het is flink aan de prijs, maar deze reiservaring vergeet je echt nooit meer. Je vindt deze unieke plek op ongeveer 30 minuten van Reykjavík.
#9 Laki
Dit is niet één berg, maar een gigantische scheur in de aarde van 27 kilometer lang met zo’n 130 kraters ten zuidwesten van de Vatnajökull. De uitbarsting van 1783 tot 1784 was een van de ergste rampen in de geschiedenis. Een kwart van de IJslanders ging dood door giftig gas en hongersnood, en de aswolk zorgde in heel Europa voor een ijskoude zomer zonder oogst. Sommige historici denken zelfs dat de hongersnood die hierdoor ontstond de druppel was voor de Franse Revolutie. Tegenwoordig is de kloof alleen toegankelijk via F-wegen tussen juli en september.
#10 Hverfjall
Een gigantische, perfect ronde krater vlak bij het Mývatn-meer, met een doorsnede van een kilometer en een diepte van 140 meter. Hij werd gevormd tijdens een enkele, explosieve uitbarsting zo’n 2.500 jaar geleden en ziet eruit alsof iemand hem met een passer in de grond heeft getekend. Je loopt in een minuut of 30 naar de rand en het uitzicht in de krater én over het Mývatn-meer is echt bizar mooi. Een kleine moeite, maar een mega indrukwekkende stop in het noorden.
Praktische tips voor vulkaantoerisme in IJsland
Wanneer moet je gaan? Tussen juni en begin september zijn de wegen naar de Hooglanden open voor Askja en Laki en heb je lekker lange dagen waarop de lavavelden prachtig te fotograferen zijn. Mei en eind september zijn prima voor de lager gelegen vulkanen, zoals Fagradalsfjall, Eyjafjallajökull en Snæfellsjökull, maar de Hooglanden kun je dan echt vergeten. Ik was er zelf eind april / begin mei en merkte dat echt nog heel veel campings dicht waren. Die gaan vaak pas in mei open. Handig om in je achterhoofd te houden als je ook een camperroadtrip in het vroege voorjaar plant.
Is het veilig? Actieve uitbarstingslocaties worden streng beheerd door de IJslandse civiele bescherming (Almannavarnir) en de toegang wordt direct afgezet wanneer zij het onveilig achten. De locaties op Reykjanes zijn sinds 2021 al meerdere malen geopend en weer gesloten. Check voor je vertrekt altijd even SafeTravel.is en Vedur.is. En heel belangrijk: ga nooit zomaar op lavavelden lopen tenzij ze officieel veilig zijn verklaard. Verse lava kan onder een dunne korst namelijk nog jarenlang gloeiend heet blijven.
Tours of zelf rijden? Gidsen en tours werken perfect voor de Þríhnúkagígur (de lift in) en de Katla-ijsgrot (je hebt echt stijgijzers en een gids nodig). Voor al het andere op deze lijst geldt: zelf rijden met een camper is sneller, goedkoper en het brengt je op de mooiste plekken op tijdstippen dat de grote touringcars er nog lang niet zijn.
Hoe zit het met die F-wegen? F-wegen zijn onverharde wegen die vaak onbeheerde rivieroversteken bevatten. Ze zijn wettelijk alleen toegankelijk voor voertuigen met vierwielaandrijving (4×4). Let goed op, want de verzekering van een 2WD huurauto vervalt ook echt direct zodra je zo’n weg oprijdt. Als je route Askja of Laki bevat, heb je dus echt een goede 4×4 nodig.
IJsland is een van de weinige plekken op aarde waar geologie live in realtime plaatsvindt. Je staat er soms op een paar meter afstand van het proces dat het hele land heeft gebouwd. Kies simpelweg de vulkanen die binnen jouw route passen, bouw je reis om de locaties heen die je écht wilt zien (in plaats van alleen de bekende plekken dicht bij Reykjavík) en probeer ze vooral niet allemaal in één rondreis te proppen. De volgende keer dat je terugkomt, is er vrijwel zeker weer een heel nieuwe vulkaan te ontdekken.
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de reisexperts van Campervan Iceland.
